જૈવિક ખેતી – સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા
જૈવિક ખેતી (Organic Farming) એ ખેતીની એક પદ્ધતિ છે જેમાં રાસાયણિક ખાતર, જંતુનાશક દવાઓ અને GMO બિયારણનો ઉપયોગ ટાળવામાં આવે છે. તેના બદલે જૈવિક ખાતર, કુદરતી જંતુનાશક અને પાક ફેરબદલીનો ઉપયોગ થાય છે.
જૈવિક ખેતીના ફાયદા
- ઓછો ખર્ચ: રાસાયણિક ખાતર-દવાનો ખર્ચ શૂન્ય
- વધુ ભાવ: ઓર્ગેનિક ઉત્પાદનોના 20-50% વધુ ભાવ
- જમીન સુધારણા: જમીનની ફળદ્રુપતા વધે
- આરોગ્ય: ઝેરમુક્ત ખોરાક ઉત્પાદન
- નિકાસ: વિદેશમાં ઊંચી માંગ
ઘરે બનાવો જૈવિક ખાતર
1. જીવામૃત
200 લિટર પાણીમાં 10 kg ગાયનું છાણ, 5 લિટર ગૌમૂત્ર, 2 kg ગોળ, 2 kg બેસણ અને મુઠ્ઠીભર જમીન (વડ નીચેની) મિક્સ કરો. 48 કલાક રાખો. 1 એકર માટે પૂરતું.
2. ઘન જીવામૃત
100 kg ગાયનું છાણ, 2 kg ગોળ, 2 kg બેસણ, 5 લિટર ગૌમૂત્ર અને માટી ભેગા કરી 48 કલાક છાયડામાં રાખો. સૂકાયા પછી ખેતરમાં ભભરાવો.
3. દશપર્ણી અર્ક (જંતુનાશક)
નીમ, આકડો, ધતૂરો, સીતાફળ, કરંજ સહિત 10 પ્રકારના પાંદડા ગૌમૂત્રમાં 15 દિવસ ભીંજવો. છાંટવાથી જીવાત નિયંત્રણ થાય.
ઓર્ગેનિક સર્ટિફિકેશન
PGS (Participatory Guarantee System) અથવા NPOP (National Programme for Organic Production) હેઠળ સર્ટિફિકેશન મેળવી શકાય. PGS સર્ટિફિકેશન મફત છે અને ખેડૂત જૂથ બનાવીને મેળવી શકાય.
સરકારી યોજનાઓ
- પરંપરાગત કૃષિ વિકાસ યોજના (PKVY) – ₹50,000/હેક્ટર
- નમામિ ગંગે – ગંગા કિનારે જૈવિક ખેતી
- રાષ્ટ્રીય જૈવિક ખેતી કેન્દ્ર – તાલીમ અને માર્ગદર્શન
માર્કેટિંગ
જૈવિક બજારો, ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ (BigBasket, Amazon Fresh), સીધું ગ્રાહકને વેચાણ, અને નિકાસ – આ બધા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.
